Nuôi biển bền vững – Từ sản xuất thủy sản đến chuỗi giá trị đa giá trị từ biển
Việt Nam sở hữu đường bờ biển dài, vùng biển rộng và nguồn tài nguyên biển phong phú, tạo nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế biển và từng bước hướng tới mục tiêu trở thành một quốc gia biển mạnh. Trong tiến trình đó, nuôi biển bền vững không nên chỉ được nhìn nhận như một hoạt động sản xuất thủy sản đơn thuần, mà cần trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại.
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Hải Bình – Tổng Giám đốc STP Group, thành viên tích cực của Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam cho rằng phát triển nuôi biển cần được đặt trong một quy hoạch tích hợp, gắn với khoa học – công nghệ và hướng tới xây dựng chuỗi giá trị khép kín.
Cách tiếp cận này mở ra khả năng khai thác nhiều lớp giá trị trên cùng một không gian biển: từ nuôi trồng thủy sản, du lịch sinh thái, dịch vụ hậu cần đến nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.
Đề xuất nghiên cứu vùng nuôi biển khoảng 100 ha tại Côn Đảo
Từ định hướng phát triển kinh tế biển đa giá trị, STP Group đề xuất nghiên cứu phát triển vùng nuôi biển khoảng 100 ha tại Côn Đảo, theo hướng kết hợp giữa nuôi biển công nghệ cao – du lịch trải nghiệm – bảo tồn môi trường – sinh kế cộng đồng.
Thay vì một vùng biển chỉ thực hiện chức năng sản xuất thủy sản, mô hình được định hướng để có thể tạo ra nhiều giá trị song song.
Nuôi biển công nghệ cao có thể trở thành nền tảng sản xuất; cảnh quan và hoạt động nuôi biển có thể kết nối với các sản phẩm du lịch trải nghiệm, giáo dục môi trường; hệ thống dịch vụ hậu cần tạo thêm việc làm và sinh kế; trong khi hoạt động nghiên cứu, quan trắc và ứng dụng công nghệ góp phần nâng cao năng lực quản trị tài nguyên biển.
Khi được quy hoạch và tổ chức một cách khoa học, một vùng biển có thể tạo ra nhiều lớp giá trị trên cùng một đơn vị không gian, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên nhưng vẫn hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển lâu dài.
Nuôi biển công nghệ cao gắn với bảo tồn hệ sinh thái
Một trong những nguyên tắc quan trọng của phát triển nuôi biển bền vững là các hoạt động kinh tế phải được đặt trong giới hạn sức chịu tải và khả năng phục hồi của hệ sinh thái biển.
Điều này đòi hỏi quá trình phát triển vùng nuôi phải có sự hỗ trợ của khoa học – công nghệ, hệ thống dữ liệu, quan trắc môi trường và phương thức quản trị hiện đại.
Công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm mà còn hỗ trợ doanh nghiệp và cơ quan quản lý theo dõi môi trường vùng nuôi, kiểm soát rủi ro và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên.
Đây cũng là nền tảng quan trọng để chuyển từ tư duy “khai thác giá trị từ biển” sang “kiến tạo giá trị cùng biển”, trong đó hiệu quả kinh tế phải song hành với bảo tồn tài nguyên và khả năng phục hồi của hệ sinh thái.
Xây dựng chuỗi giá trị khép kín cho kinh tế biển xanh
Để nuôi biển công nghệ cao tạo ra giá trị lâu dài, hoạt động sản xuất cần được kết nối với một chuỗi giá trị rộng hơn.
Chuỗi giá trị đó có thể bắt đầu từ con giống, vật tư và hạ tầng nuôi biển; tiếp tục với quá trình nuôi, quản lý môi trường, thu hoạch, chế biến và logistics; đồng thời mở rộng sang thương mại, du lịch, dịch vụ, nghiên cứu khoa học và giáo dục môi trường.
Việc hình thành chuỗi giá trị khép kín giúp gia tăng giá trị của sản phẩm biển, tạo thêm việc làm và sinh kế cho cộng đồng, đồng thời mở rộng không gian tham gia của doanh nghiệp trong hệ sinh thái kinh tế biển xanh.
Đây cũng là cách để nguồn tài nguyên biển không chỉ tạo ra giá trị ở khâu sản xuất ban đầu mà có thể tiếp tục được gia tăng giá trị thông qua công nghệ, dịch vụ, thương mại và trải nghiệm.
Doanh nghiệp cùng tham gia kiến tạo một quốc gia biển mạnh
Phát triển kinh tế biển trong giai đoạn mới cần sự tham gia đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học và cộng đồng địa phương.
Trong đó, doanh nghiệp không chỉ đóng vai trò đầu tư và tổ chức sản xuất mà còn có thể trở thành lực lượng thúc đẩy đổi mới công nghệ, hình thành các mô hình kinh tế mới và kết nối các thành phần trong chuỗi giá trị biển.
Định hướng phát triển vùng nuôi biển khoảng 100 ha tại Côn Đảo là một đề xuất theo cách tiếp cận này: đặt hoạt động nuôi biển trong mối quan hệ với du lịch, bảo tồn, công nghệ, nghiên cứu và sinh kế cộng đồng.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với tinh thần Nghị quyết 20-NQ/TW, hướng tới kiến tạo một quốc gia biển mạnh dựa trên quản trị hiện đại, khoa học – công nghệ và sự tham gia thực chất của doanh nghiệp và cộng đồng.
Hướng tới một nền kinh tế biển xanh và bền vững
Biển không chỉ là không gian sản xuất mà còn là không gian sinh thái, văn hóa, du lịch và sinh kế của cộng đồng.
Vì vậy, tương lai của nuôi biển Việt Nam cần được xây dựng trên tư duy tích hợp và dài hạn: ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả; xây dựng chuỗi giá trị để gia tăng giá trị kinh tế; kết nối du lịch và dịch vụ để mở rộng nguồn thu; đồng thời bảo vệ hệ sinh thái để duy trì nguồn lực cho các thế hệ tương lai.
Với định hướng nuôi biển công nghệ cao gắn với kinh tế biển xanh, STP Group kỳ vọng đóng góp vào quá trình hình thành những mô hình kinh tế biển đa giá trị, nơi phát triển kinh tế, sinh kế cộng đồng và bảo tồn môi trường có thể cùng tồn tại và hỗ trợ lẫn nhau.
Đó cũng là một trong những nền tảng để từng bước kiến tạo một quốc gia biển mạnh, phát triển thịnh vượng từ biển nhưng vẫn gìn giữ biển cho tương lai.
STP Group – Kiến tạo những giá trị bền vững từ biển.
